Desde hai dous meses, seis familias das comunidades Nueva Esperanza, El Pegador, Quebrada Honda e Miramar, do municipio de La Sabana, Madriz, están a producir tilapia e hortalizas mediante sistemas acuapónicos que Amigos da Terra e o Instituto de Promoción Humana Somoto (INPRHU-Somoto) entregoulles para mellorar a súa alimentación.

A acuaponía é un sistema de produción integrada de peixes e hortalizas, no que se aproveitan entre si ambos cultivos, optimiza a auga, non require de maiores insumos e son de fácil manexo. A acuaponía vincula a produción a pequena escala de peixes en estanques coa producón de hortas familiares, como estratexia para a reutilización e o uso eficiente da auga. O auga residual dos estanques é recirculada e aproveitada como rego para os cultivos.

A Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, León (UNAN-León) entregou 1.500 alevíns de tilapia para o establecemento destes sistemas. Cada unha do seis familias recibiu 250 para o seu engorde, que están a ser alimentados con folla de yuca, folla de quequisque, pragas como o comején e algas producidas no mesmo estanque.

Os sistemas acuapónicos están formados por dous tanques e un horto biointensivo. O primeiro tanque mide 6 metros de diámetro por 1.2 metros de alto, está feito con zinc galvanizado, malla electro soldada e plástico, con capacidade de 14 mil litros de auga; o segundo tanque é máis pequeno, mide 3 metros de diámetro por 1.2 metros e ten capacidade de 7 metros cúbicos de auga; o máis grande é para o engorde e o pequeno para reproducir os alevíns.

Previo á instalación dos sistemas, os produtores e produtoras capcitáronse en temas como o traslado de alevíns, manexo dos tanques e peixes, alimentación e sexado.

Segundo Luis Blandón, técnico de INPRHU-Somoto, entre os requisitos que cumpriron as familias para participar é que “tivesen acceso e dispoñibilidade de auga en abundancia debido ao recambio e estar en territorios con temperaturas non excesivamente baixas, xa que a tilapia é de zona quente. A auga xa fertilizada polos residuos dos peixes aprovéitase como nutrintes para os cultivos”.

Que as familias poidan mellorar a súa dieta diaria co peixe e comercializar o excedente para xerar novos ingresos nos fogares, é a finalidade desta tecnoloxía que por primeira vez implementa INPRHU-Somoto en Madriz.

A tilapia alcanza os 400 gramos aproximadamente aos 4 meses, cando está xa lista para o autoconsumo. Espérase que entre xaneiro e febreiro do 2019 os peixes alcancen un peso de ¾ ou 1 libra, momento idóneo para vendela no mercado local de La Sabana, no que hai unha alta demanda de consumo de peixe, oscilando o seu prezo entre 50 e 60 córdobas.

Esta iniciativa inclúese dentro dun proxecto de cooperación ao desenvolvemento da Xunta de Galicia. O custe total da intervención, de máis de 267 mil euros, mellorará as condicións socioeconómicas de familias e produtores/as a través de procesos de innovación.