• A investigación ‘More Trash, More Cash: quen sae gañando coa crise do plástico en España’ expón o interese da industria dos envases dun só uso para non mellorar a xestión de residuos en España e o beneficio que obteñen dun modelo de negocios que se lucra da xeración de residuos.
  • As grandes marcas de bebidas e cadeas de supermercados están a avalar unha iniciativa voluntaria proposta por Ecoembes – Reciclos – que non é máis nada que unha táctica de distracción e que de ser adoptada, non axudará a cumprir os obxectivos da Unión Europea.
    O informe calcula que aos concellos e á cidadanía española suponlles ata 744 millóns de euros ao ano só limpar o lixo que xeran os envases dun só uso. Este custo debería ser cuberto polos produtores ao 100 %.

Vivimos un momento crucial para a xestión de residuos en España que decidirá como o país manexa a crise dos plásticos. Este ano está previsto que se publiquen a Lei de Residuos e o Real Decreto de Envases, pero a situación non é tan boa como puidese parecer, xa que España é un dos maiores contaminantes do continente e leva tempo incumprindo varios obxectivos da UE.

Neste contexto, hoxe viu a luz a investigación ‘More Trash, More Cash: quen sae gañando coa crise do plástico en España’ elaborada pola fundación holandesa Changing Markets e co apoio a nivel estatal da Alianza Residuo Cero, e de Break Free From Plastic a nivel internacional. O informe revela como a poderosa industria dos envases dun só uso – composta polos grandes produtores e os supermercados – evitou con éxito calquera intento de reforma do sistema español de xestión de residuos durante anos e como agora se está preparando unha vez máis para facer descarrilar tanto esta nova Lei de Residuos como o Real Decreto de Envases.

Da man de Ecoembes, o novo intento de distracción denomínase Reciclos, un sistema voluntario de devolución e recompensa que o informe define como unha solución falsa xa rexeitada noutros países. A investigación de Changing Markets detalla importantes deficiencias neste proxecto apoiado pola industria xa que non incentiva ás persoas consumidoras a devolver todos os seus envases usados, exclúe a varios grupos (mocidade, persoas que non posúen un teléfono intelixente, etc.), e está potencialmente aberto á fraude. Ademais, é evidente que Ecoembes non ten un plan para desenvolver e realizar unha gran expansión deste sistema de forma eficaz e suficiente para cubrir a maior parte do Estado español, o que imposibilita que a industria cumpra cos obxectivos de recolección separada do 90%. De feito, nas Illas Baleares e Navarra xa se tomaron accións para afastarse desta solución falsa.

Ximena Banegas, portavoz de Changing Markets: “ Reciclos é o último intento desesperado da industria por atrasar solucións reais en España como é a introdución dun Sistema de Depósito e políticas de reutilización e prevención. Sen dúbida, Reciclos é un dos peores exemplos de greenwashing descubertos na nosa investigación mundial e o Goberno español -que debería aplicar reformas reais para poñer a recuperación verde no epicentro- non debe caer nesta trampa. Apostando por políticas de prevención e reutilización poderán reducir o custo da contaminación por plástico, xeraranse novos postos de traballo e mellores oportunidades para negocios locais”.

Esta investigación demostra como Ecoembes encabeza a defensa dos intereses da industria e que, cuantos máis envases dun só uso póñense no mercado, máis beneficiado sae o seu modelo de negocio e aumenta o seu fluxo de ingresos. Os maiores produtores de plástico, grandes supermercados como Mercadona ou Alcampo e as marcas de alimentación e bebidas máis coñecidas como Coca-Cola, Danone ou Nestlé, ao non denunciar publicamente esta iniciativa, están tamén apoiando iniciativas falsas que son unicamente un freo a solucións reais. Neste sentido, o traballo de Changing Markets pon ao descuberto os diferentes estándares dos grandes produtores de bebidas, que por unha banda afirman apoiar “Sistemas de Depósito ben deseñados” a través das súas asociacións a nivel de europeo, pero polo outro lado escóndense detrás de Ecoembes e a súa capacidade de lobby para promover solucións falsas como Reciclos. A investigación revela que Coca-Cola, Danone, Unilever, Nestlé, Lidl e Carrefour apoian que as latas, botellas e bricks devólvanse á tenda nalgúns países, mentres non expresan o seu apoio en España.

“Desafortunadamente, a hipocrisía dalgúns dos maiores contaminadores plásticos, que utilizan unha serie de trucos sucios para frear o cambio nas leis españolas, non ten fin. Aínda que Coca-Cola, Danone, Nestlé e outros agora están a falar dos sistemas de depósito, aínda non están a facer nada por implantalos en España. Dado que os novos obxectivos europeos obrigan aos produtores para introducir contido reciclado, cumprir obxectivos de recollida selectiva e pagar os custos de limpeza da súa contaminación, esa falta de apoio cara a unha boa lexislación é realmente unha estratexia curta de visión que a longo prazo vai custarlles moito diñeiro”, continuou Banegas.

O informe tamén presenta cálculos da consultora británica Eunomia que mostran o custo real do lixo abandonado. Simplemente limpar cidades e pobos de envases dun só uso abandonados costa ás persoas contribuíntes entre 496 e 744 millóns de euros ao ano. E unha parte moi importante destes custos, ata 529 millóns de euros, está asociada aos envases de bebidas, como botellas, latas e bricks, que podería reducirse ata un 80% se as bebidas vendésense con depósito, como xa ocorre en máis de 40 rexións do mundo e está a piques de implantarse en países próximos como Portugal.

“As persoas contribuíntes levan anos soportando o prezo ambiental, social e económico dun modelo de xestión caduco e ineficiente que só beneficia ás grandes marcas de bebidas e os supermercados. É o momento das solucións e de que a industria do un só uso deixe de ver recompensada a súa mala praxe con beneficios económicos. Para iso, necesítase valentía política desde o ministerio de Transición Ecolóxica”, reclaman ao unísono as representantes de Amigos da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, Retorna, Rezero e Surfrider, membros da Alianza Residuo Cero.

O informe de Changing Markets é a continuación para España dunha investigación internacional denominada ‘ Talking Trash’, lanzada o pasado mes de setembro.