Alianza polo Clima, preocupada polo xeito en que se está producindo en España o desenvolvemento das enerxías renovables, expoñemos ao Ministerio para a Transición Ecolóxica medidas para reducir o seu impacto ambiental e territorial.

Para Alianza polo Clima, da que formamos parte, o despregue de enerxías renovables en España está sendo determinante para a mitigación do cambio climático. Só unha desas tecnoloxías, a eólica, evitou nos últimos 20 anos máis de 400 millóns de Tn de CO₂, que supón moito máis do total das emisións anuais do noso país. A penetración das renovables no período máis recente fixo que as emisións de CO₂ do sistema eléctrico se reduciron un 28,7% en 2019 respecto de 2018 e un 27,8% en 2020 respecto do ano anterior.

Para avanzar na descarbonización do sector eléctrico o obxectivo que se suscita o PNIEC é chegar a un 74% de xeración renovable en 2030, que significa engadir 29.000 MW de fotovoltaica e 20.000 MW de eólica, ademais dunha potencia menor doutras tecnoloxías. Estes obxectivos, enmarcados nun contexto de aumento de ambición por parte do conxunto da unión Europea, son só o primeiro paso da necesaria e progresiva aceleración da transición ecolóxica que hai que desenvolver, xa que de acordo coas recomendacións do Programa  de Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), seguen sendo necesarias máis medidas para que as emisións globais de gases de efecto invernadoiro se reduzan nun 7,6% cada ano, si non queremos que a temperatura global se eleve por encima dos 1,5º. Así pois, fai falta descarbonizar as emisións do sector eléctrico máis drasticamente e máis rápido.

Con todo Alianza polo Clima, que é unha plataforma de organizacións con moi diferentes sensibilidades de tipo ecoloxista, sindical, rural, agraria ou social, estamos seriamente preocupadas polo xeito en que se está producindo en España este desenvolvemento. Un número crecente de plantas fotovoltaicas e de parques eólicos están tendo un notable impacto sobre a biodiversidade e sobre o uso do territorio que o procedemento de avaliación de impacto ambiental non puido evitar. De feito, a comunidade científica xa alertou do grave risco que corre a biodiversidade si o despregue de renovables previsto no PNIEC lévase a cabo como ata agora, sen unha adecuada planificación e avaliación do seu impacto.

Ademais, e durante anos, o marco normativo de desenvolvemento destas tecnoloxías, a diferenza do que ocorre noutros países europeos, beneficiou que o despregue sexa capitalizado por grandes empresas enerxéticas e fondos de investimento, penalizando a proxectos de menor envergadura e, sobre todo, a iniciativas promovidas pola propia cidadanía ou os actores institucionais. O resultado é o desenvolvemento dun modelo moi centralizado e de maior impacto que limita as posibilidades de avanzar cara a un sistema eléctrico máis distribuído, máis coidadoso co territorio, o mundo rural e a biodiversidade e con maior implicación cidadá.

O Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico dispón de competencias para desenvolver diferentes regulacións normativas e para a adopción de determinadas medidas que eviten ou minimicen os problemas sinalados. Nese sentido Alianza polo Clima suscitamos ao Ministerio que tome as seguintes medidas de forma urxente:

  • Modificar a orde ministerial que regula o mecanismo de poxas de nova potencia de enerxías renovables reservando polo menos un 50% nas novas poxas para proxectos de menos de 10 MW. Adicionalmente deberían establecerse nelas criterios de condicionalidade priorizando proxectos en zonas de baixa sensibilidade, de repotenciación e de hibridación.
  • Fixar un obxectivo moi ambicioso de autoconsumo na Estratexia Nacional de Autoconsumo que se está elaborando, corrixir a recente normativa en relación cos coeficientes dinámicos para o autoconsumo colectivo e asegurar o despregue das Comunidades de Enerxía.
  • Aprobar, en colaboración coas comunidades autónomas, unha guía para evitar que os promotores poidan fragmentar os proxectos co obxectivo de sortear a tramitación por parte da Administración Xeral do Estado e vixiar que non haxa proxectos que se estean tramitando de xeito fraccionada e, no seu caso, reclamar a tramitación da súa avaliación ambiental.
  • Que a zonificación da sensibilidade ambiental do territorio que creou no seu xeoportal constitúa un factor discriminatorio para os proxectos de grandes instalacións que tramite o ministerio e non unha mera recomendación para os promotores. Esta zonificación debe identificar as zonas de sensibilidade e exclusión pola súa importancia para a biodiversidade, conectividade e provisión de servizos ecosistémicos, así como sobre outros valores ambientais e territoriais, e incluír tamén ás renovables mariñas.
  • Aprobar unha norma ambiental para a implantación dos proxectos de enerxías renovables, establecendo unha graduación para a súa implantación primeiro en zonas de baixa sensibilidade segundo a cartografía do Ministerio e das comunidades autónomas e en función da tipoloxía de chans.
  • Asegurar na Planificación da Rede de Electricidade que se está elaborando suficientes puntos de conexión para a evacuación de instalacións renovables en zonas de baixa sensibilidade.
  • Dar prioridade, en relación cos sistemas de financiamento público de enerxías renovables, ao financiamento dos proxectos situados en zonas de baixa sensibilidade e que impulsen a participación cidadá a través de comunidades enerxéticas.
  • Elaborar unhas directrices para orientar ás comunidades autónomas na planificación territorial que realicen, en relación coa delimitación de zonas excluibles e priorizables para a implantación das distintas enerxías renovables, desde o punto de vista ambiental e dos sistemas agrarios.

Con estas medidas o Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico daría un gran impulso a unhas enerxías renovables moito máis sostibles ambientalmente e máis xustas coa cidadanía.