• Finaliza o prazo para a presentación de emendas ao Proxecto de Lei de Residuos, e comeza o proceso de negociación

• Amigos da Terra presenta un documento detallado coas súas propostas para lograr unha lei que responda o reto ambiental e climático

• O Parlamento está a tempo de reformular a lei e avanzar cara a un horizonte residuo cero

Onte 15 de setembro esgotábase o prazo para presentar emendas ao Proxecto de Lei de Residuos e solos Contaminados no Congreso dos Deputados. Amigos da Terra presenta as súas propostas e advirte de que, se o actual texto non inclúe melloras estruturais e disruptivas, a futura Lei está destinada a fracasar no seu obxectivo de solucionar a crise dos residuos en España e abordar as súas graves consecuencias sobre o medio ambiente e as persoas.

Unha taxa de xeración de residuos que aumenta cada ano, índices de reciclaxe en caída e vertedoiros ao borde do colapso (1) marcan o contexto da actual reforma da Lei de Residuos que debe incorporar novas obrigas europeas en materia de residuos e plásticos dun só uso (2). Con todo, o Proxecto de Lei presentado en maio polo Goberno está moi lonxe de responder a este diagnóstico. “Como vimos denunciando as organizacións ecoloxistas (3), o borrador queda en cambios superficiais, incumpre a xerarquía de residuos ao ignorar a prevención e non aborda os múltiples problemas nos actuais sistemas de xestión de residuos evidenciados durante a última década”.

O proceso de negociación de emendas que agora comeza supón, con todo, unha oportunidade para cambiar de rumbo. Amigos da Terra presenta hoxe unha serie de prioridades para unha Lei de Residuos á altura da inaprazable transición ecolóxica, que protexa a saúde e os dereitos das persoas e coloque a España por fin no camiño correcto para cumprir os requisitos europeos en prevención, reutilización e reciclaxe.

Estas prioridades articúlanse ao redor de catro áreas:

Prevención: impedir que os recursos se convertan en residuos debe ser o eixo prioritario. Para iso, a lei debe incorporar medidas concretas que actúen sobre a fase de deseño e fabricación de produtos, con requisitos sobre as empresas para que os produtos sexan eco-eficientes e póidanse reparar, reutilizar ou, en última instancia, reciclar. Estas medidas inclúen, entre outras:

• Establecer obxectivos de redución ambiciosos (20% para 2030 e 30% para 2035 respecto a 2010) e específicos para determinados fluxos (como envases, téxtil, produtos hixiénicos ou aparellos eléctricos e electrónicos).

• Avanzar cara ao “dereito universal a reparar”, aumentando os períodos de garantías, garantindo a dispoñibilidade de manuais e pezas de reposto ou reducindo o IVE/IVE a reparación e venda de segunda man.

• Aplicando unha eco-modulación de taxas para incentivar o uso de materiais e produtos con menor impacto ambiental.

Materia orgánica: Europa esixe implementar a recollida separada dos biorresiduos en todo o estado como moi tarde en decembro de 2023. A Lei debe aproveitar esta oportunidade para despegar o potencial da compostaxe para protexer os solos contra o cambio climático, crear emprego verde e revitalizar o mundo rural. Para iso, débese:

• Establecer un obxectivo de captura de biorresiduos (75% para 2025) cun límite de impropios (5%).

• Priorizar a construción de instalacións de tratamento biolóxico descentralizadas, priorizando a compostaxe fronte á biometanización.

• Fomentar sistemas de recollida separada de eficacia probada (como o porta a porta ou quinto contedor pechado).

Combater os plásticos dun só uso: a implementación da nova Directiva europea de Plásticos dun Só uso debe ter en conta a responsabilidade de España como o país europeo que máis plástico verte ao mar (4). Por iso, a lei debe ir máis aló dos mínimos esixidos pola UE e ser unha ferramenta para combater a cultura do “usar e tirar”. Estas medidas inclúen:

Reducir todos os produtos e envases de plástico dun só uso (50% para 2025 e 80% para 2030) e prohibir a súa substitución por falsas solucións como os “bio-plásticos” (plásticos “biodegradables”, “ compostables” ou “bio-baseados”).

Restrinxir a comercialización de envases máis problemáticos, como monodosis ou multicapas e fomentar, con requisitos para empresas e incentivos fiscais, opcións libres de envases como a venda a granel ou en envases reutilizables.

• Implantar sistemas de depósito, devolución e retorno de envases ( SDDR) para aumentar a reutilización e reciclaxe.

– Vertido, incineración e co-incineración: ao contrario do que dita a xerarquía de residuos, a maioría de residuos en España acaba en vertedoiros ou incineradoras (53% e 11.6% respectivamente en 2018) (5). Urxe invertir estas cifras e devolver os tratamentos finalistas (incluíndo a co-incineración e “falsas solucións” como a “reciclaxe química”) ao seu lexítimo lugar como os últimos da fila. Só así cumpriremos, ademais, co límite do 10% de vertidos para 2035 posto pola UE. Para iso, a Lei debe:

Manter e reforzar o canon ao vertido, incineración e co-incineración do Proxecto de Lei, dotándoo dun carácter finalista e establecemento tipos impositivos eficaces.

Frear a construción de novos vertedoiros, incineradoras e co-incineradoras.

Prohibir a incineración ou co-incineración de residuos reciclables.

Amigos da Terra insta os membros da Comisión de Transición Ecolóxica, que nas próximas semanas negociarán e votarán as emendas ao Proxecto de Lei, a ter en conta estas prioridades urxentes. “Os representantes públicos deben actuar coa responsabilidade que esixe a súa posición” “e deben por tanto votar a favor do interese xeral, e non ceder ás fortes presións que a industria está a exercer para manter un statu quo que lles reporta beneficios millonarios á conta das persoas e do futuro do planeta”.

Notas:

Propuestas para la ley de residuos: https://www.tierra.org/wp-content/uploads/2021/08/Ley-de-Residuos_Briefing-AdT.pdf

(1) Últimos datos oficiales del Ministerio de Transición Ecológica, publicados en 2021: https://www.miteco.gob.

es/es/calidad-y-evaluacion-ambiental/publicaciones/Memoria-anual-generacion-gestion-residuos.aspx

(2) Directiva Marco Residuos (2018/851) y y Directiva SUP (2019/904).

(3) Nota Alianza Residuo Cero: https://www.tierra.org/cinco-asignaturas-pendientes-que-la-ley-de-residuos-debe-superar-en-septiembre-si-quiere-provocar-un-cambio-real/

(4) https://europe.oceana.org/sites/default/files/oceana-espana_buceando_entre_plasticos_version_para_pantallas.pdf

(5) Ver nota i.