Pese á renovación do Plan de Acción de Xénero no pasado cume, a COP26 revela unha gran deficiencia na inclusión da perspectiva de xénero tanto nos compromisos establecidos polos países, como na representación das mulleres nos órganos de negociación e no seu rol como observadoras, en particular, das mulleres do Sur Global.

Amigos da Terra alertamos do perigo que a inclusión do término “Cero Neto” promovido polos países do norte e o poder corporativo supón para a capacidade do Acordo de París de impulsar unha transición enerxética xusta.

No marco do Cume dos Pobos, a organización ecoloxista lanzou hoxe o seu informe “Se non é xusta, non é feminista” realizado coa reflexión e experiencia de máis de 100 mulleres activistas e expertas de todo o mundo para asentar as bases dunha transición enerxética xusta desde unha perspectiva feminista.

Un dos avances do Cume do Clima COP25 celebrada en Madrid foi a renovación por cinco anos do mandato do “Plan de Acción de Xénero” (GAP), un instrumento pensado para impulsar a integración da perspectiva de xénero na implementación do Acordo de París.

Pese a que moitas organizacións feministas criticaron o Plan pola falta de definición de indicadores e obxectivos claros para medir o seu progreso, así como pola ineficacia do seu contido para promover un cambio real do sistema, foi considerado un logro pola inclusión de términos como “transición xusta” e “dereitos humanos” logo de moitos intentos de bloqueo durante a súa negociación. Como algunhas organizacións prognosticaban, a existencia do Plan non asegura a implementación do mesmo e, dous anos despois, a análise dos Plans Nacionais de Contribucións Determinadas a nivel Nacional (NDC polas súas siglas en inglés) revela que menos do 40% dos mesmos menciona explicitamente o xénero ou ás mulleres como unha prioridade.

Á falta de transversalización do xénero nas accións de mitigación e adaptación ao cambio climático nos plans nacionais súmase a aínda insuficiente representación das mulleres nos espazos de negociación e toma de decisións nos que máis da metade son homes, cifra que incrementa canto máis se eleva a capacidade de decisión do espazo. Ademais, neste Cume do Clima COP26 que foi considerada como “posiblemente o cume máis exclusivo da historia”, os obstáculos na participación da sociedade civil foron aínda maiores para as mulleres e, en particular, para as mulleres do Sur Global.

“Parece coma se unha vez aprobado o Plan de Acción de Xénero esquecésemos a importancia da inclusión da perspectiva feminista no Acordo de París. Cando falamos de acción climática ambiciosa non podemos limitarnos a falar de redución de emisións temos que asegurarnos de que a transición que promovemos é xusta e feminista” apuntou Cristina Alonso, nosa responsable de Xustiza Climática de Amigos da Terra. “Os países deben garantir que os compromisos e obxectivos que se establecen impulsan unha transformación económica e social que ten unha base feminista e de Dereitos Humanos. E esta inclusión parece difícil se non somos aínda capaces de conseguir órganos de negociación e decisión paritarios e máis aínda, se nin sequera somos capaces de asegurar que as voces das mulleres e, sobre todo das máis próximas aos impactos da urxencia climática, sexan tidas en conta.”

Ademais apuntamos tamén a España como un dos países que tampouco realizou unha correcta inclusión de xénero no seu Plan Nacional de Contribucións Determinadas.

“O Goberno de España esta tamén fallando na inclusión da perspectiva social e de xénero no seu Plan Nacional de Contribucións Determinadas” declarou Cristina “O Goberno de España debe asegurar que se impulsa unha transición enerxética xusta a través de obxectivos vinculantes de enerxía comunitaria no seu Plan Nacional Integrado de Enerxía e Clima (PNIEC), así como un enfoque de xénero nos plans e accións de impulso das comunidades enerxéticas.”

Neste contexto, pensamos que tamén é fundamental chamar a atención sobre o perigo que supón para a inclusión de xénero o rumbo que as negociacións en torno ao Acordo de París tomaron durante estes dous últimos anos.

“Existe un enorme potencial para incrementar o enfoque de xénero na acción climática que promova a participación das mulleres, en especial as das comunidades do Sur Global e pobos indíxenas, á vez que contribúa a limitar o incremento da temperatura media global en 1.5°C respecto de os niveis preindustriais” declarou Cristina Alonso. “Con todo, a medida que os países ricos conseguen introducir nas negociacións o término “Cero Neto” como paraugas para arraigar todas as falsas solucións que están defendendo para esconder a súa inacción climática, poñemos en perigo a redución de emisións, obviar de novo o papel das mulleres como actores de cambio invisibilizando as ferramentas de adaptación e mitigación exitosas que xa están levando a cabo, e condenámolas a seguir sufrindo a peor parte dos impactos climáticos”.

Hoxe presentamos o informe “Se non é xusta, non é feminista: voces de mulleres, análises e acción cara a unha transición enerxética xustano que analizamos que significa unha Transición Enerxética Xusta. O documento, que foi elaborado a partir dun traballo colectivo a nivel internacional, destaca as experiencias e perspectivas de mulleres de todo o mundo e as súas demandas feministas para un cambio de sistema inclusivo e xusto para todas as persoas.

Durante esta última década o concepto de Transición Xusta converteuse en parte da discusión global en torno á loita contra a urxencia climática, pero para nós, “unha vez máis, fallouse en abordar as inxustizas interconectadas que son parte integral do actual sistema baseado en combustibles fósiles”.

As mulleres sofren os peores impactos da crise climática, pero tamén crean solucións reais fronte á industria de combustibles fósiles. O lanzamento deste documento no marco da COP26 supón unha mostra da existencia de solucións reais baseadas en xustiza climática que o Acordo debe implementar, fronte ás falsas solucións que os países ricos e grandes empresas máis contaminantes están impulsando.