• A lei de residuos establece porcentaxes mínimas de prevención de residuos, o que debería ser a columna vertebral do texto 
  • Celebramos a inclusión do sistema de depósito de envases, pero criticamos que non se empregue como ferramenta para a reutilización de envases 
  • Analizamos os proles e os contras da lei de residuos 

Hoxe 23 de decembro o Congreso dos Deputados aprobou a Lei de Residuos e Solos contaminados con 182 votos a favor, 70 en contra e 88 abstencións. Desde Amigos da Terra celebramos a súa aprobación e consideramos que era urxente e prioritario contar cunha lei destas características, con todo, sinalamos que o texto aprobado quédase a medio camiño con medidas superficiais que non profundan nos verdadeiros problemas dos residuos.

Cunha taxa de xeración de residuos que aumenta ano tras ano, a nova Lei segue ignorando a xerarquía de residuos cunha aposta tímida e incompleta pola prevención de residuos e deixa esquecida nun caixón a reutilización, que aparece acompañada no texto de términos ambiguos como fomentar e promover, o que a baleira completamente de contido e obrigatoriedade.

A lei, que debería basearse principalmente na prevención, establece porcentaxes mínimas, cun 13% de redución para 2025 e un 15% en 2030, o que nos sitúa nun escenario de xeración de residuos desproporcionado. Resaltamos que para enfrontarnos ao contexto actual de escaseza de recursos e crises climática as porcentaxes fixadas deberían ser do 25% e do 50% respectivamente.

Celebramos boa parte das medidas contempladas no documento legal, pero non podemos evitar recalcar que se está perdendo unha oportunidade única para establecer unha lei que aporte un cambio real no paradigma dos residuos no Estado. As medidas propostas quédanse lonxe de dar resposta á crise ecolóxica que estamos vivindo. A prevención debe articularse como a columna vertebral de calquera lexislación en materia de residuos. Isto non se acaba aquí, seguiremos premendo para conseguir unhas políticas que poña a saúde das persoas e o planeta no centro.

Baixo este prisma, dende Amigos da Terra analizamos o texto lexislativo e destacamos os seguintes proles e contras do mesmo:

Proles da lei de residuos  

  • Sistema de depósito de envases: malia os puntos negativos, tamén celebramos e felicitamos ás organizacións e á sociedade civil polo texto que finalmente dá luz verde ao sistema de depósito de envases, unha demanda da organización ecoloxista desde fai anos. Con todo, convértese nunha vitoria a medias ao non incluír nin porcentaxes de reutilización, nin materiais como o  vidro.
  • Para os produtos de plástico dun só uso, en 2026 terase de conseguir unha redución do 50% de peso, e en 2030, do 70%. Cifras moi próximas ás que demandamos, que considera que esta é a dirección correcta.
  • Venda polo miúdo: A norma tamén contempla a venda polo miúdo en grandes superficies, así como a posibilidade de levar envases propios, o que garante o dereito a comprar sen envases de usar e tirar, que deberá completarse co Real Decreto de Envases no que deberían prohibirse todos os plásticos dun só uso.
  • A responsabilidade ampliada do produtor é outra das nosas demandas históricas, e celebramos que se ampliou a téxtil, mobles e utensilios, así como plásticos agrarios, aínda que sinalamos que debería aplicarse ao resto de sectores dos residuos, e asegurarse a súa correcta implantación con medidas que realmente responsabilicen aos produtores.
  • Índice de reparabilidade: un bo punto de partida ante a loita fronte á obsolescencia programada é a proposta do índice de reparabilidade, o que se traduce en que quen comercializa equipos eléctricos ou electrónicos deberán informar ao consumidor sobre si o produto é reparable ou non e dispoñerán de pezas de substitución e de manuais para garantir esa reparabilidade.
  • O porta a porta priorizar como o mellor sistema de recollida selectiva, e é que durante anos demostrou ser o máis efectivo en canto á recuperación de materiais para poder ser reintroducidos no ciclo produtivo. Ademais, abre a porta á posibilidade de introducir o Pago por xeración, o que permitirá establecer unha fiscalidade proporcional.
  • Residuos alimentarios: a lei aposta decididamente pola redución residuos alimentarios, marcando unha porcentaxe de redución do 50% para 2030 co foco en toda a cadea de produción e consumo.

Contras da lei de residuos  

  • Porcentaxes mínimas de prevención de residuos: a lei, que debería ter como columna vertebral a prevención de residuos, establece porcentaxes mínimas, cun 13% de redución para 2025 e un 15% en 2030.
  • Materia orgánica: se dilata no tempo a obrigatoriedade da recollida separada da materia orgánica. Un grave erro para nós, xa que significa seguir enterrando en vertedoiro recursos valiosos en lugar de transformalos en compost. Un dos puntos máis preocupantes da medida é que suscita un 20% de residuos impropios, aspecto que incidirá negativamente na calidade do compost.
  • Imposto ao plástico: ademais de non disuadir o consumo de plástico polo seu baixo importe de 0.40 € para os produtores, este imposto só aplícase a materiais exclusivamente de plástico, non a plásticos que conteñan unha porcentaxe de plástico reciclado nin a ningunha das falsas solucións dun só uso como os bioplásticos ou plásticos biodegradables.
  • Bio-plásticos: a pesar do problema que suscitan estes materiais como produtos de usar e tirar, difíciles de reciclar, e que poden chegar a conter ata un 70% de plástico convencional, non se fai ningunha mención aos mesmos no texto.
  • Medidas de concienciación e sensibilización: son practicamente inexistentes e dedicadas exclusivamente ao público novo, que non é o que toma a responsabilidade no consumo. Ademais está completamente ausente a prohibición de utilizar tácticas de greenwashing que incentivan o consumo de envases usando lemas fraudulentos tales como biodegradables, compostables, residuo cero, emisión cero.
  • Canon ao vertido e a incineración: é indispensable contar cun imposto ao vertido e á incineración que polo menos grave estas actividades. Desde Amigos da Terra apelamos á responsabilidade política e reclamamos unha aposta firme e decidida que poña fin á actual supremacía dos tratamentos finalistas no Estado español, vertido e incineración, como esixe a normativa europea. Sinalamos que hai territorios como Cataluña que levan moitos anos implementando esta medida con moi bos resultados, espello no que o resto de comunidades deben mirarse. Por este motivo, o novo imposto estatal ao vertido non debe prexudicar en ningún caso o bo traballo de Cataluña. Ao mesmo tempo resulta crucial que todas as comunidades autónomas conten con esta medida, polo que Amigos da Terra instamos ao Senado a alcanzar un acordo que teña como obxectivo o medio ambiente e a saúde das persoas