• A Alianza Residuo Cero lamenta que os grupos políticos non aposten en medidas concretas cara á redución en orixe dos residuos, tanto en cantidade como en toxicidade.
  • A plataforma aplaude a introdución de medidas de fiscalidade ambiental contra os tratamentos finalistas e a aplicación da responsabilidade ampliada do produtor para que os fabricantes asuman os custos asociados á xestión e limpeza dos residuos en contornas urbanas e naturais.

Hai dous días, os grupos parlamentarios do Senado votaron as emendas da Lei de Residuos e Solos Contaminados. Desde a Alianza Residuo Cero, formada por Amigos da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, Retorna, Rezero e Surfrider, denuncian que o texto aprobado non está á altura da problemática e desprotexe a saúde das persoas. Con todo, recoñecen o valor dalgunhas das medidas introducidas que permiten un tímido avance nas políticas de residuos.

A votación do mércores mantiña ás organizacións ecoloxistas a expectativa polo posible cambio de guión cara a un texto lexislativo de mínimos. Hai poucos días coñecéronse os intentos de dinamitar o documento inicial, máis en concreto os obxectivos de redución de residuos, a cantidade de tóxicos permitidos e a responsabilidade dos fabricantes de envases de xestionar os seus refugallos, entre outras medidas.

Ao seu paso polo Senado, o documento perdeu forza nalgúns aspectos, mentres noutros serviu para afianzar as peticións das organizacións da Alianza Residuo Cero. Así as organizacións consideran que o Senado perdeu a oportunidade de reforzar e apontoar as políticas encamiñadas á redución de residuos, o que podería significar un paso máis na loita fronte á crise ecosocial e a emerxencia climática.

A Alianza Residuo Cero, a pesar do sabor agridoce da votación, celebra que unha parte das medidas para negociar non foron rebaixadas nin bloqueadas. É unha boa nova que os fabricantes se vexan obrigados por lei a responsabilizarse dos seus residuos, e que moitos destes custos deixen de ser asumidos pola cidadanía cos seus impostos.

A plataforma analiza algúns dos aspectos básicos da Lei que se estiveron negociando os últimos días na Cámara Alta:

Puntos negativos da Lei de Residuos ao seu paso polo Senado

1. Sen prevención de residuos en orixe non hai reciclaxe que serva

A lei, que debería basearse principalmente na prevención, establece porcentaxes de redución mínimos, o que aboca a un escenario de xeración de residuos desproporcionado. A lei incide unha e outra vez no erro de apostar pola reciclaxe cando a forma de garantir un uso eficiente dos recursos e a enerxía é a prevención en orixe da xeración de residuos en orixe, tal e como marca a Unión Europea.

2. Substancias tóxicas nos envases

O Senado perde a oportunidade de marcar un antes e un despois coa prohibición de substancias tóxicas consideradas disruptoras endocrinas, que están presentes en envases alimentarios como os bisfenoles e ftalatos. Estas foron asociadas a infinidade de posibles efectos negativos sobre a saúde, como danos sobre o desenvolvemento do aparello reprodutor, alteracións no neurodesenvolvemento, enfermidades metabólicas ou, entre outros, incremento de risco dalgúns cancros ligados ás hormonas. Deberíase, como mínimo, recuperar o texto que saíu do Congreso onde se prohibía o Bisfenol-A.

3. Non queda garantida a recollida de calidade (sen impropios) da fracción orgánica dos residuos domésticos

Dilátase no tempo a obrigatoriedade da recollida separada da materia orgánica. Un grave erro xa que significa seguir enterrando no vertedoiro recursos valiosos en lugar de transformalos en compost. Un dos puntos máis preocupantes da medida é que expón un máximo de residuos impropios do 20% (residuos non orgánicos), aspecto que incidirá negativamente na viabilidade técnica das instalacións e gravemente na calidade do compost.

 

Puntos positivos da Lei de Residuos ao seu paso polo Senado

1. Sistema de depósito, devolución e retorno si, pero deixando atrás o vidro e a reutilización de envases

O texto que saíu en decembro do congreso, por fin establecía un Sistema de Depósito, Devolución e Retorno de envases ( SDDR) de bebidas, unha demanda histórica do movemento ecoloxista. Con todo, trátase dunha vitoria a medias ao non incluír as botellas de vidro e, en consecuencia, aproveitar este sistema para fomentar circuítos de limpeza e recheo das botellas.

Como parte positiva, finalmente aprobouse unha emenda transaccional de amplo consenso entre os grupos parlamentarios para definir unha folla de ruta clara para a implantación do Sistema de Depósito, devolución e retorno de botellas de plástico.

2. A lei avanza na aplicación da responsabilidade ampliada do produtor seguindo as directrices europeas.

Os produtores veranse obrigados a asumir todos os custos asociados ao tratamento dos residuos que xeran, o que incluiría a recollida en vías públicas, zonas verdes e contornas naturais, como praias e medio mariño. Isto implica que a cidadanía, por fin, deixará de asumir estes custos. A medida abarcará á súa vez téxtil e artigos voluminosos. Con todo, non se aplicará a outros sectores produtivos, tamén demandados polas organizacións (produtos de hixiene íntima, colchóns, monodosis, cápsulas de café, xoguetes, bengalas marítimas e embarcacións recreativas, entre outros).

3. Aumenta a fiscalidade ambiental finalista

Unha das boas noticias que deixa o texto ao seu paso polo Senado é o fin á actual supremacía dos tratamentos finalistas, como a vertedura e a incineración, unha prioridade na normativa europea. A nova norma penalizará estes tratamentos cun novo imposto tanto á vertedura como á incineración e a coincineración. O recadado deberá investirse en políticas dirixidas á redución de residuos.

Este é o último trámite antes de que a Lei de Residuos e Solos Contaminados sexa aprobada definitivamente e entre en vigor. Agora a última palabra será do Congreso. A Alianza Residuo Cero insta a deputados e deputadas a recuperar algunha das medidas que aprobaron con maioría no Congreso.

“É hora de que se tomen o problema dos residuos en serio: afecta á nosa saúde, afecta o clima, ao medio ambiente, ás materias primas. Non estamos a falar dunha problemática illada. Non podemos perder outra década para contar cunha lei que poña fin ao problema ambiental, de saúde e económico que supoñen as políticas de residuos”

 

Notas:

Sobre a Alianza Residuo Cero

A Alianza Residuo Cero está conformada polas entidades Amigos da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, Retorna, Rezero e Surfrider. Forma parte de Zero Waste Europe, plataforma formada por 30 organizacións de 24 países europeos. Segundo esta plataforma, enténdese por “Residuo Cero” o modelo de xestión de residuos que trata de emular os ciclos da natureza nos que todos os materiais descartados para un proceso son necesarios para outro uso, de xeito pragmática e a longo prazo. Residuo Cero significa deseñar e xestionar os produtos e os procesos de maneira que se reduza o volume e a toxicidade dos residuos xerados, se conserven e se recuperen todos os recursos e non se queimen nin enterren. A implementación de modelos Residuo Cero eliminaría todas as emisións ao aire, auga e solo que ameazan na actualidade á saúde humana, animal, vexetal e planetaria.