• Lanzamos o informe “Alimentos industriais, traballo precario” no que analizamos o impacto ambiental que ten a produción de fresa en Huelva, onde más de 1.000 pozos ilegais están espoliando o acuífero de Doñana ou o caso de Murcia, onde o sector agroindustrial é o principal responsable do colapso do Mal Menor.
  • En España, en vinte anos, o número de persoas migrantes que realizan traballo agrícola multiplicouse por 135. Máis do 70% das inspeccións de traballo levadas a cabo entre maio e decembro de 2020 no campo terminou en infracción por fraude laboral.
  • A nova condicionalidade social da PAC, coa que se deberá supervisar que os receptores de axudas cumpran cos dereitos laborais das persoas traballadoras, ofrece unha oportunidade única para garantir os seus dereitos.

Presentamos o Informe “Alimentos industriais, traballo precario” onde poñemos de relevo que a agricultura e gandería industrial en España son insostibles tanto social como ambientalmente. O modelo susténtase sobre un esquema inxusto e prexudicial baseado na explotación dos recursos naturais e das persoas traballadoras agrícolas, principalmente migrantes.

A industrialización da agricultura e gandería levou aparellado un acelerado aumento dos impactos medioambientais, froito do vertixinoso incremento no consumo de insumos e enerxía. De tal modo que esta actividade é na actualidade unha das principais emisoras de gases de efecto invernadoiro, co 14% do total de emisións directas en España. Ademais, a agricultura multiplicou por 8 as súas emisións de gases de efecto invernadoiro; por 63 o uso de enerxías non renovables, e por 4,5 o consumo de auga con respecto a 1900.

Á súa vez, o modelo alimentario industrial en España articulase sobre un sistema de explotación masiva de persoas traballadoras migrantes. Nos últimos 20 anos, o número de persoas migrantes que realizan traballo agrícola multiplicouse por 135, ata chegar a 185.000 persoas (84% homes e 16% mulleres). A esta cifra habría que sumar unhas 20.000 persoas máis que podrían estar traballando sen contrato. En total, as persoas de orixe migrante representan o 27% das persoas traballadoras na actividade agraria.

España é un dos países da UE con máis persoas migrantes traballando para a agricultura xunto a Italia e Dinamarca. A Organización Internacional do Traballo estima que ao redor do 61,2% da man de obra agrícola da UE tería un emprego informal. Á súa vez, máis do 70% das inspeccións de traballo levadas a cabo entre maio e decembro de 2020 nos campos de España terminou en infracción por fraude laboral.

No Informe analízanse catro casos de estudo, Huelva e Lleida, como espazos representativos do modelo de produción estacional, Murcia, como enclave característico do modelo de produción permanente, e os matadoiros, polas súas peculiaridades dentro do sector gandeiro industrial. Nos mesmos faise fincapé tanto na explotación ambiental como na social.

No caso da produción de fresa e froito vermello en Huelva ponse sobre a mesa que case o 100 % das persoas traballadoras migrantes son mulleres seleccionadas en base a criterios estereotipados como ser menor de 40 anos. Ademais das arduas condicións de traballo, as violacións de dereitos humanos son constantes. En canto á explotación ambiental, más de 1.000 pozos ilegais están deixando o acuífero de Doñana ao bordo do colapso, unha situación insostible.

En Murcia, onde o sector agroindustrial é o principal responsable da catástrofe ecolóxica no Mar Menor, as persoas traballadoras teñen un dos salarios sectoriais máis baixos de todo o Estado, inestabilidade crónica laboral e ausencia de vacacións pagas.

En todos os casos séguese a mesma lóxica: a precarización dunha man de obra vulnerable, como é a migrante, cuxa explotación é esencial para garantir os prezos baixos dos alimentos. A intermediación das ETT en Murcia, do mesmo xeito que o programa “GECCO” (Gestión Colectiva de Contratacións en Orixe) en Huelva e Lleida, ou a contratación a través das empresas multiservicios nos matadoiros industriais actúan como un sistema que garante a dispoñibilidade dunha man de obra barata.Todas estas situacións forman parte do patrón común inherente ao modelo de agricultura e gandería industrial, que sistematicamente vulnera os dereitos das persoas campesiñas e traballadoras agrícolas.

A aprobación da nova PAC supón a introdución da condicionalidade social. O que implicará que os receptores das axudas deban cumprir cos dereitos laborais das persoas traballadoras. A condicionalidade social da PAC ofrece unha oportunidade única para garantir un adecuado cumprimento de devanditos dereitos, con especial atención ás persoas migrantes e ás mulleres. As axudas públicas deben promocionar inequívocamente un modelo alimentario medioambiental e socialmente sostible.